Het Albert Schweitzer Ziekenhuis (ASZ) in Dordrecht begeleidt sinds enkele jaren vrouwen met zwangerschapsdiabetes grotendeels digitaal. Wat begon uit noodzaak tijdens de coronapandemie, is uitgegroeid tot een efficiënte werkwijze met een centrale rol voor thuismonitoring via de Luscii-app. Verpleegkundig specialist Stenneke Stam vertelt hoe deze digitale aanpak niet alleen tijd bespaart, maar ook meer inzicht en controle geeft op het verloop van de behandeling.
Het thuismonitoringsteam van het ASZ. V.l.n.r. Sanne Glastra, verpleegkundig specialist, Eva Durinck, diabetesverpleegkundige, Stenneke Stam, verpleegkundig Specialist, Sijgine Damen, verpleegkundige Thuismonitoring, Lianne Schagen, verpleegkundige Thuismonitoring
Vrouwen met een verdenking op zwangerschapsdiabetes worden bij ons aangemeld via de verloskundige of de gynaecoloog’, begint Stam. ‘Zodra ze zijn aangemeld, stuurt onze secretaresse hen een e-mail met uitleg, inclusief links naar onze zelfgemaakte animatiefilmpjes over het meten van de glucosewaarden en leefstijladviezen.’ De voorlichtingsfilms zijn ondertiteld en deels beschikbaar in meerdere talen, zoals de voedingsvideo’s. ‘Voorheen gaven we groepsvoorlichtingen’, vertelt Stam. ‘Maar deze waren vaak druk en chaotisch. Bovendien hadden we de indruk dat lang niet iedereen de informatie begreep. Nu kunnen vrouwen op hun eigen tempo kijken, pauzeren en terugspoelen.’
Luscii-app
Van het thuismonitoringsteam ontvangen de vrouwen een uitnodiging om de Luscii-app te gebruiken. Hierin kan de vrouw haar bloedglucosewaarden invoeren. Tegelijk ontvangen ze per post een bloedglucosemeter. De CareSensN Premier bloedglucosemeter kan de glucosewaarden automatisch uploaden in de Luscii-app via Bluetooth. Wordt er een andere glucosemeter gebruikt, dan moet de vrouw de waarden handmatig invoeren.
Alles bij elkaar in een app
Zodra vrouwen de Luscii-app hebben geïnstalleerd, kunnen ze starten met het invoeren van hun bloedglucosewaarden. Ze beginnen met een 4-puntsdagcurve. Patiënten kunnen daarnaast in de app noteren wat zij hebben gegeten, berichten sturen aan het zorgteam, en hun eigen glucoseverloop volgen via grafieken. Ook alle voorlichtingsmaterialen zijn via de app beschikbaar.
Diagnose en beleid
De verpleegkundig specialisten, Stam en haar collega Sanne Glastra, zijn hoofdbehandelaar van de vrouwen met zwangerschapsdiabetes. Ze stellen de diagnose telefonisch vast op basis van de eerste glucosemetingen en bepalen het beleid. Ook evalueren zij het verloop. ‘Mijn collega Sanne en ik hebben een soort helicopterview’, zegt Stam, ‘maar de uitvoering van de monitoring ligt grotendeels bij het thuismonitoringsteam. Alleen bij de diagnose, afwijkingen of wanneer medicatie nodig is of moet worden aangepast, komen wij in actie.’
‘Als een vrouw drie dagen geen metingen heeft ingevoerd, krijgen de verpleegkundigen een inactiviteitsmelding’
Algemeen verpleegkundigen
Het thuismonitoringsteam bestaat uit getrainde algemeen verpleegkundigen. Zij controleren tweemaal per week alle ingevoerde waarden. De app is zo ingesteld dat deze automatisch meldingen geeft bij afwijkingen. ‘Bijvoorbeeld als iemand drie dagen geen metingen heeft ingevoerd, krijgen ze een inactiviteitsmelding. Ook krijgt het thuismonitoringsteam een melding als meerdere glucosewaarden buiten de streefwaarden vallen’, legt Stam uit. ‘De streefwaarden die we hierbij hanteren zijn volgens de landelijke richtlijn van Gynaecologie: nuchter onder de 5,3 mmol/l en twee uur na de maaltijd onder de 6,7 mmol/l. Als de gemeten waarden hoger zijn, wordt een melding gegenereerd en onderneemt het monitoringsteam actie. Bij inactiviteit proberen zij eerst telefonisch of via de app contact te leggen. Lukt dat niet, dan worden wij als verpleegkundig specialisten ingeschakeld. Lopen we tegen meer problemen op, dan bespreken we dit tijdens het wekelijkse combinatie-carrousel met de gynaecoloog. In complexere situaties nodigen wij de vrouwen uit op het spreekuur.’
‘Diabetesverpleegkundigen hebben hierdoor meer tijd voor de complexere zorgvragen bij vrouwen met diabetes type 1 of type 2’
Meer tijd voor complexe zorg
Voor de diabetesverpleegkundigen heeft de digitale aanpak voordelen gebracht. ‘Voorheen waren ze uren bezig met het beoordelen en achterhalen van glucosecurves van vrouwen; die tijd is nu aanzienlijk gereduceerd’, zegt Stam. ‘Hierdoor hebben zij meer tijd voor de complexere zorgvragen bij vrouwen met diabetes type 1 of type 2.’ De aanpak is niet alleen efficiënter, maar volgens Stam ook beter. ‘Vroeger moesten vrouwen zelf twee keer per week hun waarden e-mailen. Als iemand stopte met meten, viel dat vaak pas laat op. Nu krijgen we direct een melding bij inactiviteit en kunnen we meteen ingrijpen. Daardoor vallen minder vrouwen tussen wal en schip.’
Positieve ervaringen
Uit een eerder kwaliteitsonderzoek bleek dat vrouwen de digitale begeleiding prettig vinden, vooral omdat ze niet meer naar het ziekenhuis hoeven. ‘We gaan binnenkort opnieuw meten of dat nog steeds zo is. We blijven continu verbeteren op basis van evaluatie en feedback.’ Hoewel de werkwijze goed bevalt, beseft Stam dat deze niet overal toepasbaar is. ‘Het is erg afhankelijk van de samenwerkingsafspraken die je hebt met de eerste lijn en in de regio.’
Sparren met collega ziekenhuizen
Het Albert Schweitzer Ziekenhuis behoort tot de vereniging Samenwerkende Topklinische Ziekenhuizen (STZ). ‘We sparren regelmatig met andere ziekenhuizen om te kijken of we van elkaar kunnen leren. Tijdens een uitwisseling met een van de ziekenhuizen die ook is aangesloten bij het Mprove-netwerk hoorden we bijvoorbeeld dat hun monitoringsteam ook insulinedoseringen aanpast bij vrouwen met zwangerschapsdiabetes. Dit hebben we overgenomen met behulp van duidelijke protocollen. Zo leren we van elkaar.’ Tot slot benadrukt Stam dat dit model vooral functioneert door heldere afspraken, goede communicatie en vertrouwen in het digitale proces. ‘Voor ons werkt het. En het belangrijkste is: de zorg is minstens even goed als voorheen, misschien zelfs beter.’
