Mensen met diabetes worden ouder. Dat is positief. Tegelijkertijd brengt ouder worden soms nieuwe vragen en onzekerheden met zich mee. Wat gebeurt er als iemand kwetsbaarder wordt? Wat als zelfstandig diabetesmanagement moeilijker wordt? En hoe zorg je ervoor dat wensen en voorkeuren op tijd besproken worden? De nieuwe gesprekskaart van Diabetesvereniging Nederland helpt het gesprek over later op gang.
Mensen voelen zich niet altijd gehoord wanneer hun gezondheid verandert en afhankelijkheid van zorg toeneemt
Signalen vanuit de achterban
Vanuit Diabetesvereniging Nederland kregen we steeds vaker vragen en verhalen van mensen met diabetes en mantelzorgers over dit onderwerp. Verhalen over angst, gevoelens van onveiligheid en zorgen over het verlies van regie. Ook hoorden we dat mensen zich niet altijd gehoord voelen wanneer hun gezondheid verandert en afhankelijkheid van zorg toeneemt.
Gesprek makkelijker maken
Deze signalen waren aanleiding om met het onderwerp aan de slag te gaan. We hebben eerst een achterbanraadpleging gedaan onder mensen met diabetes en naasten. Daaruit bleek duidelijk dat er behoefte is aan een hulpmiddel om het gesprek over later makkelijker te maken. Niet pas op het moment dat het misgaat, maar juist eerder.
Ontwikkeld vanuit proactieve zorgplanning
Dat leidde tot de ontwikkeling van de gesprekskaart Nadenken en praten over later. De kaart is ontwikkeld vanuit de gedachte van proactieve zorgplanning. Daarbij staat centraal wat iemand belangrijk vindt in het leven en in de diabeteszorg, ook wanneer de gezondheid verandert.
Aandacht voor de toon
Tijdens de ontwikkeling hebben mensen met diabetes en verschillende zorgverleners meegedacht en meegelezen. Daarna volgde een verdiepende focusgroep om de inhoud verder aan te scherpen. Daarbij was veel aandacht voor de toon van de kaart. Het onderwerp is gevoelig en persoonlijk. Daarom wilden we vooral een hulpmiddel maken dat uitnodigt tot nadenken en gesprek, zonder belerend te zijn.
De gesprekskaart sluit aan bij de nieuwe Verenso-richtlijn diabetes type 2 voor specialisten ouderengeneeskunde, waarin meer aandacht is voor passende diabeteszorg bij kwetsbaarheid en ouder worden.
De gesprekskaart helpt om wensen, zorgen en grenzen bespreekbaar te maken
‘Juist in de overgangsfase moet je het gesprek voeren’
Internist-endocrinoloog Anouk van der Horst-Schrivers benadrukt het belang van tijdige gesprekken hierover: ‘Kwetsbaarheid en hulpbehoevendheid zijn meestal geen aan/uit-fenomenen, maar bouwen zich langzaam op. Juist in die overgangsfase moeten belangrijke onderwerpen besproken worden.’ Volgens haar weten zorgverleners niet altijd waar mensen zich zorgen over maken wanneer zij langzaam de regie verliezen.
‘Maak dus een lijst met zorgen, bijvoorbeeld over het kwijtraken van een insulinepomp. Uiteindelijk bepaal je samen als zorgteam, met de persoon zelf en familie, wat haalbaar, wenselijk en verantwoord is.’
De gesprekskaart als hulpmiddel in de spreekkamer
De gesprekskaart helpt mensen om stil te staan bij vragen als: wat vind ik belangrijk in mijn diabeteszorg? Welke keuzes passen daarbij? En waarom? Het gaat nadrukkelijk niet om het vooraf vastleggen van exacte streefwaarden of doseringen. Wel helpt de kaart om wensen, zorgen en grenzen bespreekbaar te maken.
De kaart bestaat uit drie stappen: nadenken, erover praten en vastleggen. Mensen met diabetes kunnen de kaart gebruiken in gesprek met hun partner, kinderen en zorgverleners. Ook in de spreekkamer kan de kaart helpen om het gesprek over kwetsbaarheid, regie en toekomstige zorg op gang te brengen.
Diabetesvereniging Nederland hoopt dat zorgverleners de gesprekskaart actief gaan gebruiken als ondersteuning bij proactieve zorgplanning en gezamenlijke besluitvorming.
Meer informatie en webinar
De gesprekskaart, uitgebreide informatie en het webinar over denken en praten over later zijn te vinden op onze website: dvn.nl/denken-en-praten-over-later-met-diabetes
