Lipohypertrofie (LH) is een veelvoorkomende maar vaak onderschatte complicatie bij mensen die insuline gebruiken. Injecteren in deze verdikte huidplekken kan de insulineabsorptie verstoren en zo de glucoseregulatie negatief beïnvloeden. Huid- en oedeemtherapeut Mareille Keuch onderzocht een mogelijke nieuwe behandeloptie: Endermotherapie® en schreef er dit artikel over.
Mareille Keuch, huid- en oedeemtherapeut bij MediDerma in Purmerend: ‘Niet injecteren in combinatie met twee behandelingen per week met Endermotherapie leidde tot een significante verbetering’
In 2015 ontdekte ik per toeval bij drie mensen die insuline injecteren dat een endermotherapiebehandeling effectief kan zijn bij de genezing van spuitplekken. Ik besprak mijn observatie met praktijkondersteuner Annemieke van der Graaf. Zij gaf aan dat dit mogelijk interessant kon zijn voor mensen met diabetes en LH. We dienden een onderzoeksvoorstel in voor de EADV Grant van 2015 en deze werd ons toegekend.
‘Een gezonde huid is cruciaal voor insulineopname, endermotherapie biedt mogelijk perspectief bij lipohypertrofie’
Endermotherapie®
In Nederland vormen huid- en oedeemtherapeuten een paramedische schakel bij huidproblematiek. We werken zowel zelfstandig als op verwijzing van artsen. De behandeling, Endermotherapie®, is een niet-invasieve mechanische massagetechniek. Hierbij wordt de huid behandeld met roterende rollers gecombineerd met een vacuümtechniek. De behandeling wordt al langer toegepast binnen de huidtherapie. Het doel is het verbeteren van de huidconditie door de structuur van de huid- en onderhuidlagen te beïnvloeden. De techniek kan onder meer fibrose verminderen en de microcirculatie stimuleren. De hypothese was dat deze behandeling mogelijk ook effect zou kunnen hebben op lipohypertrofie.
Verdikking subcutane weefsel
LH ontstaat door herhaaldelijk injecteren van insuline op dezelfde plek. Hierdoor ontstaat een verdikking van het subcutane weefsel, vaak gecombineerd met fibrose en een verminderde doorbloeding. Injecteren in een LH-plek kan verschillende problemen veroorzaken. De opname van insuline uit het subcutane weefsel raakt verstoord, waardoor de glucoseregulatie minder voorspelbaar wordt. Patiënten gaan daardoor soms hun insulinedosis verhogen en gebruiken onnodig veel insuline. Wanneer vervolgens een nieuwe injectieplek wordt gebruikt, kan het risico op hypoglykemie toenemen als de dosis niet wordt aangepast. Voor mensen die afhankelijk zijn van insuline is een gezonde huid dus essentieel voor een goede medicatieopname.
Geen behandelopties
Hoewel LH in de wetenschappelijke literatuur uitgebreid wordt beschreven, bestaan er in de praktijk weinig concrete behandelopties. De huidige adviezen beperken zich vooral tot het vermijden van injecties in de aangedane plek en het geven van rust aan het weefsel. Maar deze laesies kunnen lang zichtbaar en storend blijven, ondanks dat patiënten het advies opvolgen.
Resultaten van het onderzoek
In de pilotstudie werden twintig volwassenen met diabetes type 1 of type 2 (18–65 jaar) met insuline-geïnduceerde lipohypertrofie geïncludeerd. De deelnemers kregen gedurende vijf weken twee behandelingen per week met Endermotherapie, waarbij slechts één zijde van het lichaam werd behandeld. Tijdens de studie mochten deelnemers niet meer in de LH-plek injecteren. Het onderzoek was gerandomiseerd en de onderzoekers waren geblindeerd.
De resultaten lieten een positief effect zien binnen tien weken. Niet injecteren in LH in combinatie met twee behandelingen per week met Endermotherapie leidde tot een significante verbetering van verschillende LH-kenmerken ten opzichte van de onbehandelde zijde (zie figuur 1).
Beperkingen van de studie
Het onderzoek betrof een kleinschalige pilotstudie met twintig deelnemers. Dat brengt beperkingen met zich mee. De gebruikte meetmethoden, zoals een alternatieve echo (DermaLab), een huidplooimeter (Harpenden) en speciaal ontwikkelde vragenlijsten gebaseerd op de POSAS-schaal (Patient and Observer Scar Assessment Scale), waren niet gevalideerd. Daarnaast werd het onderzoek uitgevoerd binnen een middelgrote huidtherapiepraktijk. Voor medisch-wetenschappelijk onderzoek volgens de hoogste standaarden is aanvullende expertise nodig. Door samenwerking met een statisticus en het behalen van een Good Clinical Practice-certificering kon het onderzoek toch verantwoord worden uitgevoerd. Naast de EADV-subsidie werd het project gefinancierd door MediDerma.
Toekomst
Er is aanvullend onderzoek nodig naar behandelingen voor deze subcutane huidaandoening. Mensen die afhankelijk zijn van insuline zijn immers volledig afhankelijk van een gezonde huid voor effectieve medicatietoediening. Voor nu kan, na een diagnose van lipohypertrofie door de diabetesverpleegkundige of praktijkondersteuner, een endermotherapiebehandeling binnen de huidtherapeutische praktijk veilig en verantwoord plaatsvinden. Het ontwikkelen van protocollen en follow-up in samenwerking met alle betrokken professionals kan een duidelijke verbetering betekenen voor zowel de kwaliteit van leven als de gezondheidsuitkomsten van deze patiëntengroep.
Figuur 1 LRO = het gemiddelde percentage van de linker en rechter onbehandelde zijde. LRB = het gemiddelde percentage van de linker en rechter behandelde zijde. Percentage = het verschil tussen LH voor en LH na. Percentage LRO is het gemiddelde percentage van LO en RO en LRB is het gemiddelde percentage van LB en RB.
