Eind vorig jaar werd ik voor DiabetesPro geïnterviewd over de ontwikkelingen in de diabeteszorg voor mensen met een niet-westerse achtergrond in de afgelopen decennia. In die periode is veel verbeterd. Er zijn waardevolle interventies ontwikkeld en de kennis over cultuur, gezondheid en zelfmanagement is toegenomen. Dat is winst.

Tegelijkertijd is er ook een minder comfortabele werkelijkheid. Zorgverleners met een niet-westerse achtergrond krijgen in hun werk nog geregeld te maken met aannames, vooroordelen en onbegrip. Soms gebeurt dat openlijk, maar vaker subtiel en onbedoeld. Hieronder deel ik enkele ervaringen uit de dagelijkse praktijk, die ik zelf of collega’s met een niet-westerse achtergrond hebben meegemaakt.

Struikelblok

Het dragen van een hoofddoek roept nog regelmatig weerstand op. De volgende opmerkingen zijn ons niet vreemd: ‘Ik ga niet onder dat hoofddoekje werken. Ik neem nog liever ontslag.’ Of, in een onderwijssituatie: ‘Ik accepteer het niet dat zij met dat hoofddoekje mij mag beoordelen en mij een cijfer mag geven.’ Ook zei iemand ooit tegen mij: ‘Ik walg van hoofddoekjes, maar jou staat het wel.’

Schoonmaakploeg

Sommige collega-zorgverleners moeten er kennelijk nog aan wennen dat mensen met een islamitische achtergrond een gelijke of hogere functie kunnen hebben. Zo maken verpleegkundigen en coassistenten soms grappen over een islamitische naam, met opmerkingen als: ‘Jullie namen kennen we alleen van de schoonmaakploeg.’ Ook komt het voor dat een islamitisch avond- of nachthoofd regelmatig wordt aangesproken als schoonmaakster, ondanks haar leidinggevende rol.

Daarnaast worden wij vaak geassocieerd met, en bevraagd over, maatschappelijke gebeurtenissen waarbij islamitische mensen betrokken zijn.

Expertgroepen

Wat ik persoonlijk ook meerdere keren heb meegemaakt, is dat verpleegkundigen met een niet-westerse achtergrond minder vaak worden gevraagd voor werkgroepen, commissies of ontwikkelprojecten. Zij worden vooral benaderd wanneer het gaat om projecten die specifiek gericht zijn op culturele doelgroepen. Zo had ik me eens aangemeld voor een expertgroep, waarna ik de mededeling kreeg dat de groep vol was. Later vernam ik dat iemand anders alsnog aan de expertgroep was toegevoegd, met een vergelijkbare opleidingsachtergrond.

Nader tot elkaar

Dit zijn slechts enkele voorbeelden. Ik weet dat veel opmerkingen achteloos worden gemaakt, vaak zonder kwaadwillende intentie. Toch kunnen ze mensen diep raken. Ze kunnen polarisatie in de hand werken. Bewustwording, reflectie en het durven benoemen van gevoeligheden kunnen bijdragen aan het nader tot elkaar brengen van zorgprofessionals met verschillende culturele achtergronden.