Over leefstijl praten in de spreekkamer is niet altijd eenvoudig. Tijdens de Nationale Wandeluitdaging ontstaat dat gesprek vaak vanzelf: naast elkaar en in beweging. Het is minder belerend. Onderzoek laat zien dat deelnemers gemiddeld 1,5 kilo afvallen, meer kwaliteit van leven ervaren en dat de patiëntactivatie toeneemt. Circa 90% van de deelnemers blijft wandelen. Waarom is meedoen ook voor zorgprofessionals waardevol?
In de zorg weten we het allemaal: bewegen helpt. Bij diabetes, bij overgewicht, bij kwetsbaarheid en bij eenzaamheid. Toch blijft het leefstijlgesprek in de praktijk vaak een lastig onderwerp. Niet omdat zorgprofessionals het belang niet zien, maar omdat het moment en de setting niet altijd meewerken. In Waalwijk ontdekten zorg- en welzijnsprofessionals dat het anders kan: door letterlijk naast iemand te gaan lopen. De Nationale Wandeluitdaging van de Bas van de Goor Foundation blijkt daar niet alleen een beweeginterventie, maar ook een ingang naar een ander soort gesprek.
‘De Nationale Wandeluitdaging is een ingang naar een ander soort gesprek’
Al tien jaar lang kunnen inwoners van Waalwijk zich aansluiten bij een wandelgroep van de Nationale Wandeluitdaging. Deelnemers wandelen samen met een wandelbegeleider en een groep gelijkgestemden, voor een periode van twintig weken. Edith als verzorgende IG, Yvonne als wijkverpleegkundige en Ine als beweegcoach zijn betrokken bij de organisatie en wandelen regelmatig mee. Zij ervaren alle drie dat een gesprek voeren over leefstijl tijdens het zorgmoment lastig kan zijn. Wijkverpleegkundige Yvonne vertelt: ‘Als ik aan tafel zit met een cliënt die ik aanmoedig om meer te gaan bewegen, komt het al snel belerend over.’ Ine vult aan: ‘Ik probeer het altijd subtiel te brengen. Maar subtiel zijn is soms lastig wanneer iemand zich bekeken voelt, of wanneer er weinig tijd is.’
Daarom verwijzen ze cliënten graag door naar de wandelgroep. ‘De laagdrempeligheid van samen wandelen, maakt het makkelijker om mensen écht de eerste stap te laten zetten’, zegt Yvonne. ‘Ik stel dan voor dat ze het gewoon een keer proberen. Meestal blijven mensen daarna ook terugkomen.’ ‘En íedereen is welkom om mee te doen, er lopen zelfs mensen met een rollator mee!’, vult Ine aan.
Zorgprofessionals Yvonne (links) en Astrid (rechts) begeleiden wandelgroepen: ‘Tijdens het wandelen komt het gesprek over leefstijl vanzelf op gang. Naast elkaar, in beweging’
Ruimte voor een ander gesprek
Tijdens de wandelingen verandert de toon van het gesprek over leefstijl. Je zit niet tegenover iemand tijdens een zorgmoment, maar loopt náást iemand in de buitenlucht. ‘Dan ontstaat er ruimte voor verbinding en openheid’, zegt Yvonne. ‘Je komt tot een dieper gesprek. Mensen horen van elkaar en reageren daarop: “Oh, dat heb ik ook”.’ Edith deelt dezelfde ervaring: ‘Het gesprek kan beginnen over het lekkere weer en eindigen met een tip over bewegen.’ Ine vult aan: ‘Tijdens een wandeling heb je de tijd om een haakje te vinden wat gaat over leefstijl. En je kunt meer over jezelf delen, waardoor mensen zich sneller kwetsbaar op durven te stellen.’
‘Een mooi voorbeeld van hoe een simpele interventie veel impact kan hebben’
Gezondheid én verbinding
Wat het wandelen de deelnemers oplevert, is zichtbaar op meerdere lagen. De drie dames vullen elkaar aan als ze de voordelen benoemen: ‘Mensen voelen zich fitter en hun conditie verbetert. Ze verliezen gewicht en hebben soms minder medicatie nodig. En het is mooi om te zien hoe de sociale contacten groeien. Als het seizoen is afgelopen blijven deelnemers zelfs koffie bij elkaar drinken!’
Daarnaast zien de zorgprofessionals dat deelnemers meer regie pakken over hun eigen gezondheid. Edith geeft daar een mooi voorbeeld van: ‘We kwamen elke morgen bij een Turkse mevrouw met diabetes om haar te verzorgen. Het was nodig dat ze ging bewegen, maar ook een uitdaging, want ze kon amper lopen.’ Yvonne legt uit hoe ze de drempel verlaagden: ‘Ik startte het gesprek met de mevrouw en haar dochter. “Kom een keer samen”, zei ik, zodat het minder spannend was.’ Zo verschenen moeder en dochter samen op de atletiekbaan, waar ze een eerste rondje wandelden. Daarna gebeurde waar Edith en Yvonne al op hoopten: ze was er de tweede week weer! En inmiddels doet deze mevrouw al een paar jaar mee met de wandelingen. ‘Starten met wandelen heeft haar zoveel gebracht’, zegt Edith. ‘Ze is veel afgevallen en zit beter in haar vel. En het mooiste is nog dat we nu bijna niet meer bij haar langs hoeven te gaan voor zorgmomenten. Ze doet alles zelf. Een mooi voorbeeld van hoe een simpele interventie veel impact kan hebben.’
Minder belerend, meer menselijk
Voor Edith, Yvonne en Ine is het duidelijk: leefstijl is niet alleen een gespreksonderwerp, maar het heeft ook de juiste context nodig. In plaats van een gesprek dat ‘erbij moet’ tijdens zorgmomenten, ontstaat er tijdens het wandelen een gesprek dat vanzelf op gang komt. Naast elkaar, in beweging. Of zoals Yvonne het samenvat: minder belerend, meer menselijk. En precies daar groeit de kans dat iemand het volhoudt. Want soms is de beste manier om het leefstijlgesprek te voeren heel eenvoudig: samen de eerste stappen te zetten.
Wil je ook mensen in beweging brengen? Kijk op nationalewandeluitdaging.nl.
Resultaten uit tien jaar onderzoek
De positieve effecten van het programma zijn ook terug te zien in de landelijke resultaten van het onderzoek, dat elk jaar bij deelnemers wordt uitgevoerd. Daaruit blijkt onder andere dat de kwaliteit van leven en patiëntactivatie toenemen.1,2 Daarnaast neemt het gewicht van deelnemers met gemiddeld 1,5 kg af.1,2 Na twintig weken gaat zo’n 90% van de deelnemers door met wandelen.3 Ook voor de betrokken professionals zijn er positieve effecten; het draagt bij aan hun werkplezier en verbeterd de samenwerking met andere professionals.4
