In 2026 bestaat het beroep diabetesverpleegkundige veertig jaar. Een mooi moment om herinneringen op te halen.
‘Ik hoef niks nieuws meer’
Mevrouw De Boer kreeg diabetes type 1 in 1948. Ze was toen 14 jaar. Als beginnend diabetesverpleegkundige luisterde ik graag naar haar verhalen. Lange naalden die geslepen moesten worden. Spuiten die ze zelf moest uitkoken. De harde bulten van runder- en varkensinsuline. En in de beginjaren: de schaarste aan insuline. Wat was ze blij toen de glucosemeter kwam. Eindelijk kon ze zelf zien of haar bloedglucose niet te hoog was. Daarna volgden de diabetesverpleegkundige, insulinepennen, analoge insuline en intensieve insulineschema’s. Stuk voor stuk ontwikkelingen die haar leven met diabetes verbeterden.
Nu is ze een oude, broze dame, die haar diabetes nog altijd heel serieus reguleert. Ik dacht dat ik haar zou helpen door uit te leggen dat het niet meer zo strikt hoefde en dat ze best over kon stappen op een tweemaal daags schema. Ze glimlachte en zei: ‘Ach nee hoor, ik heb zoveel veranderingen meegemaakt. Ik hoef niks nieuws meer.’
Oud-diabetesverpleegkundige Ellen Wessels
‘Ik heb een gezonde dochter’
Als leerling-verpleegkundige werkte ik in 1981 op een chirurgische afdeling, waar een relatief jonge vrouw lag bij wie het onderbeen was geamputeerd. Zij vertelde mij: ‘Ik was achttien toen ik diabetes type 1 kreeg. Tegen mij en mijn ouders werd verteld dat het beter was dat ik maar nooit kinderen kreeg, want dat kan niet wanneer je diabetes hebt. Ik ging trouwen, verhuizen naar een andere stad en kreeg een andere internist. Hij vroeg of ik een kinderwens had. Ik antwoordde: ‘Dat kan toch niet als je diabetes hebt?’ ‘Nou’, zei hij toen (1950), ‘het kan wel maar je moet er rekening mee houden dat je regelmatig in het ziekenhuis ligt, dat het veelvuldig misgaat en het uiteindelijk je nieren, ogen of benen kost’. Ik heb een gezonde dochter en het kostte me mijn been. Dat heb ik het liefst. Met mijn nieren en ogen is gelukkig niks.’
Oud-diabetesverpleegkundige Ellen Wessels
Teststrips splitsen
‘Zelfcontrole met strips hemoglukotest die verkleurden en een meetbaar resultaat in cijfers aangaf. De strips waren duur en werden gesplitst om ze twee keer te kunnen gebruiken’
Diabetesverpleegkundige Jacqueline Putker
Van 12 naar 4 mm naalden
‘Van injectienaalden van ruim 12 mm en veel prikangst, naar 4 mm naalden voor iedereen: met 4 doen we iedereen een plezier! Het heeft de drempel voor insulinegebruik enorm verlaagd’
Diabetesverpleegkundige Annejet Eerkens, bestuurslid V&VN Diabeteszorg
Insulinepennen als een vulpen
‘Eind jaren 80 kwam de eerste insulinepen. Dat was een enorme verbetering op injectiegemak. De allereerste NovoPen 1 was fantastisch. De ampul die erin ging was 1,5 ml. De pen zag eruit als een vulpen, vervaardigd van metaal, en werd zo in de borstzak gestoken. Ingenieus systeem. Alle pennen daarna waren van kunststof en minder mooi. Plakplaatjes werden ontwikkeld om ze ook voor kinderen wat leuker te maken. Later kregen de pennen digitale displays en geheugenfuncties’
Diabetesverpleegkundige Jacqueline Putker
Suikerzuster
‘Vroeger noemden ze ons geen diabetesverpleegkundige, maar waren we de suikerzuster of diabetiste’
Obessietas
‘Ik had eens een patiënt met diabetes en obesitas, ze noemde het zelf haar obsessietas’
Zelfstandig diabetesverpleegkundige Elise Bouwman
Werken vanuit de zusterflat
Op mijn eerste werkdag als diabetesverpleegkundige kwamen mijn leidinggevende en ik erachter dat er helemaal geen kamer voor mij was gereserveerd op de poli. Na veel zoeken werd mij een kamertje toegewezen in de ‘zusterflat’. Een heel eind lopen voor de patiënten en regelmatig onvindbaar. Er stond nog helemaal niets in dat kamertje. Aan mij de eer om stoelen, tafel, kasten en diabetesbenodigdheden te verzamelen. Dat was nog eens pionieren!
Diabetesverpleegkundige Johanna de Caluwé-Schenzel
Spuiten op een sinaasappel
‘Een collega vertelde me ooit dat ze een patiënt had leren spuiten op een sinaasappel. Thuis moest ze zelf gaan injecteren, maar haar glucosewaarden daalden niet. Bleek dat de patiënt de insuline in de sinaasappel spoot en die op at.’
Zelfstandig diabetesverpleegkundige Elise Bouwman
Concentratie insuline
‘Ik heb de conversie van U40 naar U100 insuline nog meegemaakt. Dat was een enorme klus. Wij, maar ook onze patiënten, waren gewend te rekenen met U40 in milliliters. Dat maakte plaats voor spuiten waarbij je rechtstreeks in eenheden kon doseren, gebaseerd op 100 eenheden per milliliter. Het lijkt nu misschien vanzelfsprekend, maar toen was het een grote omschakeling voor iedereen.’
Diabetesverpleegkundige Jacqueline Putker
Sprekende bloedglucosemeter
Nadat ik de hbo-V Wijkverpleging had afgerond, besloot ik mij te specialiseren tot diabetesverpleegkundige. In die periode heb ik mij ingezet om een ‘sprekende bloedglucosemeter’ te regelen voor een blinde patiënt met diabetes type 2. Dit was dertig jaar geleden, toen bloedglucosemeters net in opkomst waren. Inmiddels werk ik als diabetesverpleegkundige en praktijkondersteuner somatiek binnen de huisartsenzorg. Als ik terugdenk aan die sprekende, grote, logge meter met de grote strips, de grote hoeveelheid bloed die nodig was en de dagboekjes van toen, en dat vergelijk met de huidige sensoren die continu glucose kunnen meten… dan ben ik benieuwd waar we over veertig jaar zullen staan.
Vorig jaar liep Ronelle (rechts) samen met haar dochter Donna de Zandvoort Run voor het Diabetes Fonds
Diabetesverpleegkundige Ronelle van Driel
