In 2023 won Amber Heijneman ‘het Beste Diabetesidee’, de prijsvraag van het Diabetes Fonds. Met deze prijsvraag wil het Diabetes Fonds innovatieve ideeën stimuleren en ondersteunen. Met het prijzengeld ontwikkelde Amber vijf zelfstudies over leefstijloptimalisatie bij diabetes type 1. In het verlengde hiervan maakte ze voor zorgprofessionals vier geaccrediteerde nascholingen. Voor DiabetesPro beantwoordde ze vijf vragen.

Amber Heijneman: ‘Na mijn diagnose verbaasde het mij dat zorgprofessionals vrijwel geen aandacht hadden voor leefstijl’ | FOTO: BO THEIJS

Kun je jezelf kort introduceren?

Mijn naam is Amber Heijneman en ik studeer antropologie in Leiden. In augustus 2019 kreeg ik, negen maanden na mijn broertje, de diagnose diabetes type 1. De impact op ons gezin was groot. Vanwege onderliggende aandoeningen zoals dyslexie, was een stabiele glucoseregulatie extra belangrijk voor ons.

Jouw Beste Diabetesidee gaat over leefstijl bij diabetes type 1. Waarom?

Na mijn diagnose verbaasde het mij dat zorgprofessionals vrijwel geen aandacht hadden voor leefstijl. Daarom onderzocht ik in 2021 voor mijn profielwerkstuk de vraag; Welke factoren beïnvloeden de intrinsieke motivatie van mensen met diabetes type 1 om hun zelfmanagement te ondersteunen met behulp van de leefstijl? Hiervoor interviewde ik zeven professionals en deed een enquête onder 262 respondenten. De artsen die ik sprak, waren positief over de mogelijkheden van leefstijl in de behandeling, maar in de praktijk zagen zij allerlei belemmeringen. Ze gaven vaak aan dat ze onvoldoende expertise of tijd hadden.

Iedereen heeft een leefstijl. Ik denk dat het managen van diabetes type 1 bestaat uit insuline, technologie en leefstijl. Het is belangrijk te begrijpen hoe die leefstijl je bloedsuiker beïnvloedt; pas dan kun je afwegingen maken. De zorgstandaard zelfmanagement beveelt aan dat de keuze van de patiënt leidend is, maar daarvoor moet iemand weten dat er iets te kiezen valt. Momenteel ligt de nadruk in de behandeling op technologie; met leefstijlaanpassingen zijn veel patiënten onvoldoende bekend. Zo ontstond het idee om educatie te ontwikkelen voor mensen met diabetes type 1, hun mantelzorgers en zorgprofessionals.

Op welke uitgangspunten en bronnen is de educatie gebaseerd?

Ik geloof dat de beste uitkomsten ontstaan wanneer technologie, insuline en leefstijl goed op elkaar aansluiten en op de persoonlijke situatie zijn afgestemd. Daarom heb ik complementaire educatie ontwikkeld voor alle betrokkenen: voor mensen met diabetes type 1 en mantelzorgers met focus op zelfmanagement, en voor professionals met focus op zelfmanagementondersteuning. Om de educatie te ontwikkelen ben ik in gesprek gegaan met experts op het gebied van leefstijl en/of diabetes type 1. Zo heb ik gesproken met: Bas van de Goor, drs. J.M. Krijger, drs. H. van Kuijk, prof. dr. H. Pijl, leefstijlcoach N. de Rooij en prof. dr. J. Seidell. Ten aanzien van leefstijl sluiten we aan bij Het Leefstijlroer van Vereniging Arts en Leefstijl. Dit roer onderscheidt zes pijlers: voeding, beweging, ontspanning, verbinding, slaap en middelen.

‘Het is belangrijk te begrijpen hoe leefstijl je bloedsuiker beïnvloedt’

Wat heb je ontwikkeld voor mensen met diabetes type 1?

Voor mensen met type 1 zijn vijf zelfstudies ontwikkeld. Ze kunnen deze in hun eigen tempo doornemen en de volgorde zelf bepalen. Via een persoonlijk account in een digitale leeromgeving zijn de trainingen gratis te volgen en herhaaldelijk te bekijken. In de zelfstudies worden animaties verwerkt. De storyboards, voice-over en animaties heb ik samen met een vriendin ontwikkeld. De animatieserie zal, behalve in de educatie, ook via het YouTube-kanaal van stichting Je Leefstijl Als Medicijn gepubliceerd worden.
Bij de zelfstudies behoort ook leefstijlmateriaal. Dit materiaal bestaat uit zelfmanagementtools die ondersteunen bij het monitoren en analyseren van leefstijl en gedrag. Vrijwel alle tools zijn beschikbaar als gratis download. Voor wie het wil, zijn er ook gedrukte exemplaren verkrijgbaar.
Voor een optimale analyse bij type 1 hebben we de PDF ‘42 factoren en leefstijl’ en een dagboek voor zelfmanagement ontwikkeld. Dit dagboek is ontworpen om bloedsuikerwaarden, voeding, beweging en hormonale invloeden overzichtelijk bij te houden. In het dagboek kun je relevante gegevens invullen en het biedt ondersteuning bij het herkennen van patronen en het optimaliseren van zelfmanagement.

Wat heb je ontwikkeld voor diabeteszorgprofessionals?

Voor zorgprofessionals zijn er vier nascholingen gemaakt. De eerste nascholing gaat over diabetes type 1 en leefstijl gericht op de ondersteuning bij zelfmanagement. De andere nascholingen behandelen insulinetherapie, leefstijl, voeding, bewegen, ontspanning, slaap en verbinding. Professionals kunnen de zelfstudies en zelfmanagementtools voor patiënten gebruiken als een toolkit. Ze kunnen patiënten die hiervoor openstaan, verwijzen naar de zelfstudies. Doordat de inhoud van de nascholingen en de zelfstudies complementair zijn aan elkaar, vereenvoudigt dit het gesprek over leefstijl tijdens consulten.

Aan de slag?

Zelfstudies en nascholing

• Patiënten kunnen de zelfstudies gratis downloaden.
• De kosten voor deelname aan de nascholing voor professionals bedragen € 150,- (accreditatie is aangevraagd).
• Klik hier voor meer informatie.

Leefstlijlmaterialen

Download hier de leefstijlmaterialen.