Malek is 13 en ‘begrijpt’ niets van de diabeteseducatie. Of doet hij alsof? Overdag probeert hij te doen wat zijn moeder van hem vraagt, maar als hij ’s avonds alleen is en de hele familie slaapt, bestelt hij een lekkere koolhydraatrijke fastfoodmaaltijd en spuit daar geen insuline voor. Want zo denkt hij: die insuline heb ik overdag al geïnjecteerd. Zijn eetgedrag is veranderd; hij heeft veel meer trek dan vroeger. Puberteit. Hormonen. En diabetes: een combinatie die in deze leeftijdsgroep alles op scherp zet.
Wat een verandering kan een kind doormaken als het naar de middelbare school gaat. De wereld wordt letterlijk een stuk groter en de gevoelens groeien mee in die nieuwe grotere wereld. Voor kinderen met diabetes is deze verandering een grote uitdaging. Eerst zorgden hun moeders voor het eten en de insuline, maar nu proberen ze onder moeders vleugels uit te komen. Hier in Egypte is dat niet anders.
Ik moet vaak lachen om die grote slungels van veertien jaar. De jongens komen nog naar de educatiebijeenkomsten die we organiseren. Ze zijn dan lief voor hun moeders. Maar zodra ik hun moeders alleen spreek, hoor ik dat ze vaak geen enkele invloed meer hebben op het gedrag en de diabetes van hun puberzonen. Bij meisjes ligt dit anders: zij krijgen minder vrijheden om alleen van huis te gaan en worden meestal begeleid door een oudere broer of een vader, totdat ze zich verloven.
‘Wees sterk en standvastig’
In Zuid-Egypte is er weinig aandacht voor lichamelijke en mentale veranderingen in het jonge lichaam. Daarom maakten we het in twee bijeenkomsten, samen met de kinderen en hun moeders, bespreekbaar. Men herkende alle signalen van het veranderde gedrag. De reacties waren uiteenlopend: moeders die begrepen dat dit bij de puberteit hoort, tot wanhopige moeders die hun zoon of dochter het liefst ‘achter het behang willen plakken’. We bespraken de fysiologische veranderingen van het lichaam en wat dit betekent voor hun zoon of dochter. Sommige ouders hadden ‘rode oortjes’. Hier wordt en public niet zomaar gesproken over geslachtsorganen en de veranderende functie ervan waar kinderen bij zijn.
Neem Nurhaan, een Soedanees vluchtelingenmeisje van vijftien die sinds een half jaar diabetes type 1 heeft. Ik zag haar op de dag van haar diagnose en gaf haar de eerste educatie. Toen ze een week later op mijn spreekuur kwam, herkende ik haar niet. Sinds haar diagnose gaat zij in het zwart gekleed en draagt ze een nikab. Zij ervaart het als een zwaar lijden dat haar is overkomen. In de weken en maanden die volgden gedroeg zij zich voorbeeldig. Natuurlijk had ze miscalculaties, of was ze ziek, of uit balans tijdens haar menstruaties uit, maar haar HbA1c daalde van 9,5% naar 7,6%.
Mijn boodschap voor de ouders is: een puber blijft een puber maar blijft ook je kind. Wees sterk en standvastig. Soms verandert er na jaren opeens iets ten goede.
In mei 2022 werden Sijda en Rob Wesselink-Groen voor een aantal jaren uitgezonden naar Zuid-Egypte door de Gereformeerde Zendingsbond (GZB), onder meer met als doel de verpleegkundige zorg te optimaliseren. Diabetesverpleegkundige Sijda richt zich met name op het opzetten van een opleiding voor verpleegkundigen. Ook geeft ze trainingen. Rob werkt in de gehandicapten- en ouderenzorg. In DiabetesPro doen ze verslag van hun verblijf.
